NAGKUNWARING NATULOG ANG BILYONARYO SA LOOB NG LUXURY VAN PARA SUBUKAN ANG ANAK NG KANYANG DRIVER, PERO SIYA ANG NAPAIYAK SA HULING SANDALI
BAHAGI 1
“Sir, pwede ko po bang isama ang anak ko ngayon?”
Hindi ko agad binuksan ang pinto ng van. Nakita ko si Mang Ruben sa labas, hawak ang maliit na kamay ng batang lalaki.
“Bakit?”
“Wala pong magbabantay sa kanya. Nasa ospital po ang biyenan ko. Wala na rin po ang nanay niya.”
Tumingin ako sa bata. Payat siya, malinis ang damit, at mahigpit ang hawak sa isang lumang backpack.
“Ano’ng pangalan mo?”
“Emman po.”
Mahina ang sagot niya.
“Hindi maingay?”
“Hindi po, Sir.”
“Sa likod ka lang. Huwag kang gagalaw kung hindi kailangan.”
Tumango siya.
Pumasok kami sa van sa harap ng isang pribadong gusali sa Bonifacio Global City. May meeting ako sa Makati at ayokong ma-late. Sa likod umupo si Emman. Si Ruben ang nagmaneho. Ako naman sa gitnang upuan, kung saan kita ko ang bata sa salamin.
Hindi ako madaling magtiwala. Sa loob ng maraming taon, bawat taong lumalapit sa akin ay may hinihingi. May gustong pautang. May gustong trabaho. May gustong pabor. Minsan, kahit ang mga ngumiti sa akin ay may hinihintay na kapalit.
Si Ruben lang ang hindi ko pa nahuhuling nagsisinungaling.
Labinlimang taon na siyang nagmamaneho para sa akin. Hindi siya nanghihingi ng dagdag. Hindi siya sumasali sa usapan ng mga empleyado. Kapag may naiwan akong gamit, lagi niya itong ibinabalik.
Pero gusto kong malaman kung ganoon din ang pagpapalaki niya sa anak.
Nang umandar ang van, inilabas ko ang wallet ko. Makapal iyon, puno ng malalaking halaga at ilang credit card. Sinadya kong ilagay sa gilid ng upuan. Nakalawit ang kalahati nito.
Maya-maya, pumikit ako.
“Matutulog muna ako,” sabi ko.
“ Opo, Sir,” sagot ni Ruben.
Nagkunwari akong humihilik. Bahagya kong binuksan ang mata ko.
Sa unang ilang minuto, hindi gumalaw si Emman. Nakatingin lang siya sa bintana. Nang dumaan kami sa bahagi ng kalsadang maraming lubak, nahulog ang wallet ko. Gumulong ito hanggang sa paanan niya.
Tumigil ang bata.
Nakita ko ang mukha niya sa salamin.
Tumingin siya sa akin.
Tumingin siya kay Ruben.
Dahan-dahan niyang pinulot ang wallet.
Hinintay kong buksan niya iyon.
Hindi niya ginawa.
Pinagpag niya muna ang alikabok, saka tumayo. Lumapit siya sa akin nang maingat. Akala ko itatago niya ito sa bulsa niya.
Sa halip, ibinalik niya ang wallet sa coat pocket ko.
Bahagya niyang inayos ang damit ko para hindi mahulog ulit.
Napadilat ako nang kaunti, pero agad kong ipinikit ang mata ko.
Hindi ko alam kung bakit mas mabilis ang tibok ng dibdib ko kaysa noong unang pumirma ako ng pinakamalaking kontrata sa buhay ko.
Makalipas ang ilang minuto, tumama ang araw sa mukha ko. Mainit. Hindi gumagana nang maayos ang aircon sa likod.
Narinig ko ang kaluskos ng backpack.
Dahan-dahan kong sinilip ang paligid.
Kinuha ni Emman ang notebook niya. Umupo siya sa sahig at itinaas ang notebook sa ibabaw ng mukha ko para matakpan ang araw.
Nanginginig ang braso niya.
Hindi niya ibinaba.
Sa kabilang kamay, may hawak siyang maliit na pamaypay. Mahina niya akong pinaypayan.
“Sleep well po, Lolo Sir,” bulong niya. “Pagod po kayo siguro. Si Tatay din laging pagod.”
Hindi ako gumalaw.
Sa unang pagkakataon, hindi ko alam kung ano ang dapat kong isipin.
Pero bago ko siya mapigilan, biglang nagpreno si Ruben.
Umangat ang katawan namin.
Nalaglag ang notebook.
Sa harap ng van, may tatlong lalaking nakaharang sa kalsada.
At isa sa kanila ay may hawak na bagay na agad nagpabago sa mukha ni Ruben.
“Sir,” bulong niya, “ibaba n’yo ang ulo ninyo.”
Doon ko naisip na baka hindi wallet ang tunay kong sinusubok ngayong araw.
Baka kami ang sinusubok.
KARUGTONG
BAHAGI 2
Hindi ko agad sinunod si Ruben.
Nakatayo pa rin ako, nakatingin sa tatlong lalaking nasa harap ng van. Nasa gilid kami ng isang service road malapit sa BGC. Sarado ang isang lane dahil may ginagawang drainage. Kaunti ang dumadaan.
“Ruben,” sabi ko nang mahina, “ano’ng nangyayari?”
“Sir, yumuko po kayo.”
Hindi siya sumigaw. Pero iba ang boses niya. Hindi iyon ang boses ng driver na sanay humarap sa traffic. Iyon ang boses ng taong may alam na panganib.
Sa likod, narinig kong gumapang si Emman sa ilalim ng upuan.
“Emman,” tawag ko.
“Wag po kayong magsalita,” sagot niya.
Napatigil ako.
May isang lalaki na lumapit sa driver’s side. Nakasuot siya ng helmet at jacket kahit tirik ang araw. Kumakatok siya sa salamin.
“Buksan mo,” sabi niya.
Hindi gumalaw si Ruben.
“Ruben,” sabi ko, “kilala mo ba sila?”
Saglit siyang tumingin sa rearview mirror.
“Hindi po.”
“Buksan mo ang pinto,” utos ng lalaki. “May kailangan lang kaming kunin.”
“Wala kayong kukunin,” sagot ni Ruben.
Mabilis niyang isinara ang lahat ng lock. Kinuha niya ang susi at inilagay sa ilalim ng manibela.
Tumama ang kamao sa bintana.
Napaatras ako. Hindi dahil sa lakas ng katok, kundi dahil malinaw na hindi ito simpleng abala sa kalsada.
May isa pang lalaki na pumunta sa likod ng van. Hinila niya ang hawakan ng pinto.
Hindi bumukas.
“Sir, may emergency button sa ilalim ng upuan ninyo,” sabi ni Ruben. “Kapag sinabi ko, pindutin ninyo.”
“Bakit alam mong kailangan iyon?”
“Matagal ko na pong hinihintay ang ganitong sandali.”
Lalong bumilis ang tibok ng dibdib ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
Hindi siya nakasagot. Biglang may malakas na tunog sa likod. Umuga ang van.
“Ngayon, Sir!”
Hinawakan ko ang ilalim ng upuan. May maliit na pulang button. Pinindot ko.
Nagsindi ang dashboard ng warning light. May awtomatikong tawag sa security team ng gusaling pag-aari ng kompanya ko.
Pero hindi agad darating ang tulong.
“Umandar ka!” sigaw ko.
“May harang po sa harap.”
“Banggain mo.”
“May tao po.”
Tumingin ako kay Ruben. Hindi ko pa siya nakitang ganito. Basa ang noo niya. Mahigpit ang pagkakahawak sa manibela.
Sa salamin, nakita kong sumilip si Emman mula sa ilalim ng upuan. Hawak niya ang notebook sa isang kamay at ang pamaypay sa isa.
“Emman, manatili ka diyan,” sabi ko.
“May susi po ba kayo sa maliit na kahon sa tabi ninyo?”
“Ano?”
“May compartment po sa gilid.”
Binuksan ko iyon. May emergency flashlight, first-aid kit, at isang maliit na remote.
“Pindutin n’yo po ang itim.”
Ginawa ko.
Biglang bumaba ang protective panel sa pagitan ng mga upuan. Naharangan ang tanaw ng mga lalaki sa loob.
“May backup system po ang van,” sabi ni Emman. “Itinuro po sa amin ni Tatay.”
“Sa amin?”
Hindi siya sumagot.
Lumakas ang pagkalampag sa likod. Unti-unting bumabaluktot ang pinto.
“Ruben!” sigaw ko.
“May dalawang minuto bago maubos ang charge ng panel.”
“Bakit alam ng anak mo ang lahat ng ito?”
Napalunok si Ruben.
“Dahil hindi po ako basta driver ninyo.”
Biglang umatras ang van nang mabilis. Tinamaan ng bumper ang isa sa mga harang. Napasigaw ang lalaki sa harapan at tumalon sa gilid. Sumunod na umabante si Ruben, pinadaan ang van sa maliit na pagitan ng mga sasakyan.
May kumalabog sa likod.
Hindi ako nakahinga hanggang sa makalayo kami sa service road.
“Tumawag ka sa pulis,” sabi ko.
“Hindi pa po.”
“Bakit hindi?”
“Dahil may tao sa loob ng kompanya ninyo na tumutulong sa kanila.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
“Paano mo nalaman?”
“May nagpadala sa akin ng mensahe kagabi. Sinabi nilang kukunin nila kayo ngayong araw. Alam nilang saan tayo pupunta, anong van ang gagamitin, at anong oras tayo aalis.”
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
“Sinubukan ko po. Pero may nagbabantay sa bahay namin.”
Tumingin ako sa likod. Nakaupo si Emman sa sahig, nakasandal sa upuan. Nakayakap siya sa backpack niya.
“Bata lang siya,” sabi ko. “Bakit kasama siya sa planong ito?”
“Hindi po siya kasama sa plano. Pinilit ko lang siyang isama dahil wala siyang mapag-iiwanan.”
“Hindi iyon sagot.”
“Alam niya ang ruta. Alam niya ang emergency system. At siya ang naglagay ng tracker sa ilalim ng van.”
Napalingon ako kay Emman.
“Emman?”
Tumango siya.
“Bakit?”
“May nakita po akong taong naglagay ng maliit na kahon sa ilalim kagabi. Hindi po siya taga-garahe.”
“Bakit hindi mo sinabi agad?”
“Hindi ko po kilala kung sino ang dapat pagkatiwalaan.”
Natahimik kaming lahat.
Parang may bumalik sa akin na matagal ko nang ayaw harapin. Sa loob ng kompanya, ilang linggo nang may nawawalang dokumento. May mga kontratang lumalabas bago pa man maipasa sa board. May mga account na ginagamit nang walang pahintulot.
Akala ko ang mga opisyal ang may pakana.
Hindi ko naisip na maaaring mas malapit sa akin ang sagot.
Tinawagan ko ang head of security.
“Marco, may humarang sa amin sa service road. I-lock down mo ang building. Walang aalis.”
“Sir, nasaan kayo?”
“Sa C-5. Papunta sa lumang warehouse sa Pasig.”
“Bakit doon?”
“Dahil doon lang ako sigurado na walang nakakakilala sa pupuntahan natin.”
Nagsinungaling ako. Hindi ko sinabi ang totoong pupuntahan. Kung may nakikinig sa tawag, maliligaw sila.
Pagkababa ko ng telepono, tumingin sa akin si Ruben.
“Sir, hindi po ligtas ang warehouse.”
“Alam ko.”
“May mga camera doon.”
“Mas gusto ko iyon.”
“Paano kung kasali rin ang security team?”
“Kung kasali sila, malalaman natin.”
Umiling siya.
“Hindi po kayo dapat pumunta roon.”
“Labinlimang taon mo akong pinoprotektahan nang hindi ko alam. Ngayon, ako naman ang magdedesisyon.”
Hindi siya sumagot.
Sa likod, biglang nagsalita si Emman.
“Sir, may isa pa po.”
“Ano?”
“Yung lalaki sa harap kanina… hindi po siya ang pinuno.”
“Paano mo alam?”
“Nakita ko po ang kamay niya.”
“Anong meron sa kamay?”
“May singsing po. Pareho sa singsing ng taong pumunta sa bahay namin kagabi.”
Tumingin ako kay Ruben.
Hindi siya gumalaw.
“Ruben.”
“Hindi ko po alam kung sino iyon.”
“Pero kilala mo ang singsing.”
Matagal siyang tahimik.
“Si Arturo po.”
“Arturo?”
“Dating hepe ng security ninyo.”
Naalala ko ang pangalan. Si Arturo Villanueva. Anim na buwan ko siyang tinanggal dahil sa pagkawala ng malaking halaga sa isang proyekto. Lagi niyang sinasabi na wala siyang kasalanan.
Akala ko tapos na ang lahat.
Mali ako.
Pagdating namin sa warehouse, walang tao sa paligid. Pumasok kami sa lumang loading area. Pinatay ni Ruben ang makina pero hindi niya inalis ang susi.
“May exit sa likod,” sabi niya. “Kung may sumunod, doon tayo dadaan.”
“Hindi tayo tatakbo sa sarili kong gusali.”
“Sir, ang mahalaga ay makalabas tayo.”
Kinuha ko ang telepono ko at binuksan ang live security feed. May camera sa bawat sulok ng warehouse. Una, wala akong nakita.
Pagkatapos, nakita ko ang isang itim na sasakyan na huminto sa labas.
Bumaba si Marco.
Kasama niya ang dalawang guwardiya.
“Tumawag sa akin ang head of security,” sabi ko.
“Baka siya ang nagbigay ng lokasyon,” sagot ni Ruben.
Hindi ko gusto ang sagot niya. Pero hindi ko rin kayang balewalain.
“Manatili kayo sa loob.”
“Sir, hindi po.”
Binuksan ko ang pinto.
“Hindi ako sanay magtago.”
“Hindi po ito pagtatago. Pag-iingat ito.”
Bago pa ako makasagot, nagsalita si Emman.
“Sir, may tao sa taas.”
Tumingala kami.
May anino sa mezzanine.
Napaatras si Ruben at hinila si Emman papunta sa likod ng van. Ako naman ay nanatili sa tabi ng pinto.
“Marco!” sigaw ko. “Bakit ka nandito?”
Walang sagot.
Sa screen ng telepono ko, nakita kong gumalaw ang camera. May taong pumasok sa control room. Pagkalipas ng ilang segundo, namatay ang lahat ng feed.
May tumunog na tawag.
Hindi kilalang numero.
Sinagot ko.
“Don Rafael,” sabi ng boses. “Mabuti at nakarating ka.”
Hindi ko kilala ang tinig.
“Nasaan si Arturo?”
“Malapit lang. Ang tanong, nasaan ang mga dokumento?”
“Wala akong alam.”
“Alam mong may file tungkol sa transfer ng mga shares. Kapag nakuha namin iyon, matatapos na ang problema.”
“Hindi ko ibibigay.”
“Hindi mo kailangang ibigay. May kukuha.”
Napatingin ako kay Ruben.
Sa sandaling iyon, napansin kong may maliit na hiwa sa manggas ng kanyang polo at may bahid ng alikabok sa tuhod niya. Hindi ko alam kung galing iyon sa pag-iwas sa mga lalaki o sa ibang bagay.
“Bakit mo isinama ang driver mo?” tanong ng boses.
“Hindi mo siya dapat pag-usapan.”
“Hindi siya ang dapat mong katakutan.”
Napatigil ako.
“Ang anak niya ang may hawak ng susi.”
Tumingin ako kay Emman.
Nakasiksik ang bata sa likod ng upuan. Hawak niya ang notebook. Hindi ko maintindihan kung anong susi ang sinasabi ng lalaki.
Biglang binuksan ni Ruben ang maliit na compartment sa dashboard. Kumuha siya ng USB drive.
“Sir,” sabi niya, “ito ang hinahanap nila.”
“Bakit nasa iyo iyan?”
“Iniwan po sa akin ng dating accountant ninyo bago siya umalis.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Dahil hindi ko alam kung sino ang mapagkakatiwalaan.”
Narinig namin ang yabag sa itaas.
May bumaba sa hagdan.
Si Marco.
Wala ang dalawang guwardiya niya.
“Sir, kailangan nating umalis,” sabi niya.
“Nasaan ang mga kasama mo?”
Hindi siya sumagot.
Hinawakan ni Ruben ang braso ko at itinulak ako sa likod ng van. Kasunod niya si Emman.
Mula sa gilid ng warehouse, lumitaw si Arturo.
“Don Rafael,” sabi niya. “Ibigay mo ang drive.”
“Hindi.”
“Hindi mo na kailangan pang pahirapan ang sarili mo.”
Humakbang siya palapit.
Hindi ako natatakot para sa sarili ko. Natatakot ako para kay Emman. Bata lamang siya, pero siya ang nasa gitna ng problemang hindi niya hiniling.
Tumabi ako sa kanya.
“Hindi mo siya gagalawin.”
Napangiti si Arturo.
“Ngayon ka lang naging protektado ng iba?”
Hindi ko pinansin.
Tiningnan ko si Emman. May luha sa mata niya, pero hindi siya umiiyak.
“Alam mo ba kung anong susi ang sinasabi niya?”
Umiling siya.
“Notebook po.”
“Notebook?”
Binuksan niya iyon. Sa pagitan ng mga pahina, may maliit na susi na nakabalot sa tape.
“Natagpuan ko po sa ilalim ng upuan sa bahay,” sabi niya. “Akala ko sa inyo.”
Naalala ko ang lumang vault sa warehouse. May lock iyon na hindi gumagamit ng code. Isang pisikal na susi lamang ang kailangan.
“Bakit nasa notebook mo?”
“Tinago po ni Tatay. Sabi niya, huwag kong ibibigay kahit kanino.”
Tumingin ako kay Ruben.
“Bakit mo itinago sa anak mo?”
“Hindi ko po alam kung mas ligtas ito sa akin.”
Lumapit si Arturo.
“Enough. Ibigay mo sa akin.”
Hindi ako gumalaw.
“Ruben, sa likod na exit,” sabi ko.
Tumakbo kami.
Narinig namin ang sigaw ni Marco sa likod. May mga yabag na sumunod. Si Ruben ang nauuna, hawak ang kamay ni Emman. Ako ang nasa hulihan.
Sa dulo ng hallway, may metal na pinto. Binuksan iyon ni Ruben gamit ang susi sa bulsa niya.
“Bakit may susi ka rito?” tanong ko.
“Dito po ako nagtrabaho bago naging driver ninyo.”
Hindi ko na tinanong pa.
Lumabas kami sa makipot na eskinita sa likod ng warehouse. May naghihintay na lumang jeep. Nakabukas ang pinto.
“Sumakay kayo,” sabi ng isang babae.
Hindi ko siya kilala.
“Kanino ito?” tanong ko.
“Ako si Liza. Dating accountant ninyo.”
Napatingin ako kay Ruben.
“Siya po ang nagbigay sa akin ng drive.”
“Bakit kita paniniwalaan?”
“Hindi mo kailangang maniwala. Tingnan mo na lang ang laman.”
Iniabot niya sa akin ang laptop.
Binuksan ko ang file.
Nandoon ang mga transfer ng shares, peke ang mga pirma, at malinaw ang mga pangalan. Kasama si Arturo. Kasama si Marco.
Pero may isa pang pangalan.
Ang pangalan ko.
Hindi bilang biktima.
Bilang taong pumirma sa paglipat.
“Hindi ko ito pinirmahan,” sabi ko.
“May gumamit ng digital copy ng pirma mo,” sagot ni Liza. “Pero hindi iyon ang pinakamalaking problema.”
“Anong ibig mong sabihin?”
“May isa pang account. Hindi kompanya ang tumatanggap ng pera.”
Ipinakita niya ang pangalan ng account holder.
Namutla ako.
Akin ang account.
Pero hindi ko iyon kilala.
“Hindi puwede,” sabi ko.
“Puwede,” sagot ni Liza. “Dahil ikaw mismo ang nagbukas nito sampung taon na ang nakalipas.”
Hindi ako makapagsalita.
Sa tabi ko, tahimik si Emman. Nakatingin siya sa screen.
“Sir,” sabi niya, “may picture po sa susunod na file.”
Pinindot ko.
Lumabas ang isang lumang larawan.
Ako, si Ruben, at isang batang babae sa harap ng unang maliit kong opisina.
Hindi ko agad nakilala ang bata.
Pero nakilala ko ang babae sa likod namin.
Ang asawa ni Ruben.
Napatingin ako sa kanya.
“Bakit nasa larawan ang pamilya mo?”
Hindi sumagot si Ruben.
Si Liza ang nagsalita.
“Hindi lang driver si Ruben. Siya ang unang taong tumulong kay Don Rafael noong wala pa siyang pera.”
“Tulungan?”
“Siya ang nagbigay ng puhunan. Si Ruben ang nagligtas sa kompanya noong unang taon. Pero nang lumago ang negosyo, pinili niyang manatili sa likod.”
Tumingin ako kay Ruben.
“Hindi mo sinabi sa akin.”
“Hindi po mahalaga iyon.”
“Labinlimang taon kitang pinagkakatiwalaan, pero hindi ko alam kung sino ka.”
“Alam n’yo po kung sino ako. Hindi n’yo lang tinanong.”
Naramdaman kong bumigat ang dibdib ko.
Sa buong buhay ko, inakala kong lahat ng tao ay may hinihintay mula sa akin. Kaya palagi akong naghahanap ng kapalit. Palagi kong sinusubukan ang iba. Palagi kong hinahanda ang sarili ko sa pagtataksil.
At ngayong may taong hindi humingi ng kahit ano, ako pa ang nagduda sa kanya.
Biglang tumunog ang telepono ni Liza.
“Nahanap na nila tayo,” sabi niya.
Sa malayo, may paparating na sasakyan.
“May ibang daan?” tanong ko.
“May estasyon ng tren sa dulo.”
Tumakbo kami.
Hindi ko alam kung paano nakasunod si Emman sa amin, pero hindi niya binitiwan ang notebook. Si Ruben ang humawak sa kanyang balikat habang tumatawid kami sa makipot na daan.
Pagdating sa estasyon, maraming tao. Nawala kami sa gitna ng mga pasahero.
Tumigil kami sa isang sulok.
“Sir,” sabi ni Ruben, “kailangan n’yo nang umalis nang kayo lang. Ako na ang bahala sa kanila.”
“Hindi.”
“Kapag nakita nila akong kasama kayo—”
“Hindi.”
“Sir, hindi ito utos na puwedeng pagtalunan.”
“Ngayon, ako ang nag-uutos.”
Tumingin siya sa akin.
“Hindi ko na kayo iiwan.”
Hindi siya nakasagot.
Sa unang pagkakataon, nakita kong bumaba ang balikat niya. Parang matagal niyang hinihintay na marinig iyon.
Tumawag ako sa isang abogado na hindi ko kailanman pinagdudahan. Ipinadala ko ang lahat ng file. Pagkatapos, tumawag ako sa pulis at sa board.
Makalipas ang ilang minuto, dumating ang mga awtoridad sa estasyon. Nahuli si Marco sa labas. Si Arturo naman ay natagpuan sa warehouse kasama ang iba pa niyang kasamahan.
Pero bago siya dalhin, sumigaw siya sa akin.
“Hindi mo alam ang ginawa ng driver mo!”
Hindi ko siya pinansin.
Ang mas mahalaga sa akin ay si Emman. Nakaupo siya sa bangko, hawak ang notebook, pagod na pagod.
Lumapit ako sa kanya.
“Bakit mo ibinalik ang wallet ko?”
“Hindi po akin iyon.”
“Maraming pera sa loob.”
“May-ari po kayo. Hindi po ako.”
“Hindi ka ba natukso?”
Umiling siya.
“Mas natatakot po ako na magalit kayo kay Tatay kapag may nawala.”
“Bakit mo tinakpan ang mukha ko kanina?”
“Mainit po.”
“At pinaypayan mo ako?”
“Ganoon po si Tatay kapag pagod ako.”
Napayuko ako.
Hindi ko alam kung kailan huling may gumawa sa akin ng isang bagay nang walang hinihingi.
Maya-maya, dumating ang doktor mula sa ospital. May dala siyang balita tungkol sa biyenan ni Ruben. Kailangan daw ng operasyon at malaki ang bayarin.
Tahimik na tumingin sa akin si Ruben.
“Sir, hindi po ako hihingi.”
“Hindi ko pa naman tinatanong.”
“Alam ko po ang iniisip ninyo.”
“Hindi mo alam.”
Tumayo ako.
“Magkano ang kailangan?”
“Sir—”
“Magkano?”
Sinabi niya ang halaga.
Tinawagan ko ang finance department. Ipinasa ko ang bayad sa ospital. Pagkatapos, sinabi kong may bagong scholarship fund para sa mga anak ng empleyado. Si Emman ang unang bibigyan.
“Hindi po kailangan,” sabi ni Ruben.
“Kailangan.”
“Baka isipin n’yo pong kapalit iyon.”
“Hindi ito kapalit.”
“Kung gano’n, ano po?”
Tumingin ako kay Emman.
“Pagkilala.”
Makalipas ang ilang linggo, nagbago ang lahat sa kompanya. Inalis ko ang mga taong sangkot sa pandaraya. Ipinasa ko sa korte ang mga dokumento. Inayos ko ang mga proseso na dati kong ipinagkakatiwala sa iilang tao.
Pero mas mahirap baguhin ang sarili ko.
Isang araw, nasa opisina ako nang pumasok si Ruben. Kasama niya si Emman, nakasuot ng bagong uniporme.
“Sir, may sasabihin po sana si Emman.”
Lumapit ang bata.
“Salamat po sa notebook.”
“Notebook?”
“May bago po akong notebook. Sabi ni Tatay, huwag ko raw gamitin sa pagtatakip ng araw sa mukha ninyo kapag may payong naman.”
Napangiti ako.
“Mas mabuti iyon.”
“Sir, puwede po ba akong matulog sa van minsan?”
“Bakit?”
“Mas malamig po roon.”
Tumawa si Ruben sa unang pagkakataon na narinig ko.
Hindi malakas. Pero totoo.
Nang araw na iyon, pumunta kami sa parking area. Umupo si Emman sa likod. Si Ruben ang nagmaneho. Ako sa gitna.
Bago umandar ang van, inilabas ko ang wallet ko at inilagay sa tabi ng bata.
Napatingin siya sa akin.
“Sinusubukan n’yo po ba ako ulit?”
“Hindi.”
“Sigurado?”
“Sigurado.”
Kinuha niya ang wallet at inilagay sa bulsa ko.
“Mas mabuti po roon.”
“Bakit?”
“Baka mahulog ulit.”
Napatingin ako sa salamin.
“Emman.”
“Opo?”
“Salamat.”
“Para saan po?”
Hindi ko agad nasagot.
Para sa wallet. Para sa notebook. Para sa pamaypay. Para sa takot na itinago niya. Para sa katotohanang hindi ko kayang sabihin sa sarili ko.
“Dahil pinaalala mo sa akin na hindi lahat ng tao ay may hinihintay.”
Tahimik siya sandali.
“May hinihintay po ako.”
“Ano?”
“Na minsan, matulog kayo nang hindi nag-aalala.”
Napatingin ako sa bintana.
Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, isinara ko ang telepono ko. Hindi ko chineck ang account. Hindi ko tinanong kung sino ang nasa likod ko. Hindi ko sinubukan ang sinuman.
Huminga ako nang malalim.
Sa likod, narinig ko ang mahinang pamaypay ni Emman.
At habang umaandar ang van sa gitna ng trapiko sa Maynila, nakatulog ako nang hindi nagkukunwari.
